Introductie

De hoorn is wellicht de minst gekende telg uit de familie van de koperblaasinstrumenten.

Hoewel het een van de oudste instrumenten uit onze beschaving is - de Romeinen gebruikten al een voorloper ervan- heeft het instrument zeker niet aan belang ingeboet met de jaren. Dirigenten noemden de hoorn "de ziel van het orkest" of "het meest romantische instrument."

Lang geleden gebruikte men hoorns bij het jagen, om signalen over een grote afstand te laten horen (een beetje zoals de Tam-Tam in Afrika). Later kreeg het instrument ook een vaste stek in het orkest, en werd het ook veel gebruikt in solowerken en allerhande kamermuziekbezettingen. Grote componisten zoals Mozart, Haydn, Beethoven, Brahms en Strauss schreven prachtige muziek voor de hoorn, en hedentendage is het het geliefde instrument bij uitstek van componisten van filmmuziek.

Waarom hoorn studeren?

Hoorn is, in tegenstelling tot wat velen denken, absoluut geen uiterst luidruchtig of aartsmoeilijk instrument. Recente ontwikkelingen zoals electronische dempers (silent-brass system), kleinere aangepaste kindermodellen en nieuwe onderwijsmethodes maken het zelfs een heel creatieve en veelzijdige keuze. Binnen het conservatorium zijn er tal van mogelijkheden om je te laten horen op audities, in de cursus samenspel/ensemble en zo verder.

Doordat het instrument zeer gegeerd is bij allerhande muziekmaatschappijen zoals harmonieën, symfonische orkesten en kamermuziek-ensembles, is er ook buiten het conservatorium een heleboel mee te doen. Bij deze verenigingen kan je je dan na je studie verder muzikaal uitleven en alle mogelijke stijlen op de hoorn uitproberen: klassiek, jazz, pop, filmmuziek....

Ook voor kinderen?

Hoewel de hoorn meer weegt dan enkele andere instrumenten valt dit eigenlijk nog wel mee. Een groot voordeel is dat de houding die je gebruikt om het instrument te bespelen heel natuurlijk is. In mijn ervaring hebben kinderen zelden of nooit problemen gehad de grootte of het gewicht van het instrument. Vaak krijgen kinderen in het begin een aangepaste hoorn, die lichter is en aangepast aan hun kleinere handen.
Het lichte aanblazen maken het een ideaal instrument voor jongens èn meisjes. Vele uitstekende professionele hoornisten zijn immers...vrouwen!

Voor kinderen ligt de nadruk van de cursus op het creatieve aspect: spelenderwijs leren ze hun instrument kennen, en aan de hand van speciaal voor hen gemaakte muziek en creatieve oefeningen het instrument beheersen. De eerste jaren wordt dan ook -indien mogelijk- meestal in kleine groepjes van leeftijdsgenootjes samengewerkt.

Een ander perspectief: historische hoorn

Leerlingen die de volledige cursus hoorn beïndigd hebben kunnen zich hierna inschrijven voor een specialisatiecursus historische hoorn. De classicistische natuurhoorn -waarvoor Mozart zijn concerti componeerde- komt hier aan bod, net als enkele andere hoorntypes. Dit is een bijkomende keuzemogelijkheid die de veelzijdigheid als musicus enkel ten goede komt.

Je bent geïnteresseerd? Steeds welkom in de hoornklas....

Je bent overtuigd om de stap naar de boeiende wereld van de hoorn te zetten? Kom eens langs in de hoornklas. Best vraag je na op het secretariaat wanneer en waar de leerkracht aanwezig is. Een les of klasauditie bijwonen kan je op elk moment van het jaar. Je kan de leerkracht ook steeds bellen of e-mailen (jeroen.billiet@skynet.be).

Verloop van de cursus

De cursus hoorn aan het Stedelijk Conservatorium Brugge

De cursus hoorn wordt voor het schooljaar 2002-2003 op maandagavond gegeven. Zeker in het begin dient er niet zelf een instrument aangekocht te worden en kan er een van de school ontleend worden. Het eerste jaar is dit gratis, nadien wordt een klein huurgeld gevraagd. Verschillende muziekmaatschappijen bieden instrumenten gratis of tegen een minieme vergoeding aan aan hun leden.

Er zijn niet echt speciale vereisten om de cursus aan te vatten, al zijn een gezonde rij tanden en een overbite-gebit meegenomen.

Kinderen die geïnteresseerd zijn kunnen reeds vanaf het eerste jaar AMV (3^de leerjaar basisschool) vrijblijvend een initiatiecursus hoorn volgen.Voor meer informatie hierover neemt men best contact op met de leerkracht.

Een volledige cursus loopt gedurende 9 jaar en bestaat uit 3 graden:

Lagere Graad (3 jaar) tot en met Lagere 4

De cursus hoorn vangt aan in het 2^de jaar AMV, behalve voor diegenen die de cursus initiatie volgen (zie hierboven). De lagere graad duurt 3 jaar.

In het eerste jaar wordt vooral de basistechniek van het instrument aangeleerd, dit aan de hand van korte muziekstukjes en spel-oefeningen. Er is aandacht voor een juiste ademhaling, houding, mondstand, vingerzettingen, en zo verder. De leerlingen worden sterk aangezet om zelf te experimenteren met hun instrument. Indien er voldoende leerlingen zijn verloopt dit in groepjes, wat vele mogelijkheden biedt voor de vorming van ensembles, groepsopdrachten en dergelijke meer. Toch blijft er aandacht voor elke leerling individueel, zodat iedereen op zijn eigen tempo zijn talenten kan ontplooien.

Na enkele maanden kan men al eenvoudige liedjes spelen, op het einde van het eerste jaar kan men de meeste noten binnen anderhalf octaaf spelen.
In het begin is 10 minuten thuisstudie per dag voldoende,na een paar jaar zou dit zo'n 20 minuten moeten zijn.

Op het einde van de lagere graad is de tessituur zo'n 2 octaven en heeft men genoeg bagage om in een groep met andere instrumenten samen te gaan spelen. Dit gebeurt vanaf de middelbare graad in de cursus samenspel.

De lagere graad sluit je af met een openbare proef.

Middelbare Graad (3 jaar): M1-M3

Opnieuw drie jaar, dit keer om je opgedane kennis uit de middelbare graad uit te breiden met nieuwe dingen: je gaat je klankkleur verfijnen, een nog grotere tessituur ontwikkelen en vooral veel musiceren.

Aanvullend volg je de cursus samenspel waar je de knepen van het musiceren in groep leert kennen, en de cursus AMC boordevol informatie over muziek.

Ondertussen is de dagelijkse studietijd minimum 20 minuten per dag, dit om de ontwikkeling van de spieren nodig voor een perfecte beheersing van de hoorn mogelijk te maken

Ook tijdens de instrumentcursus komt er meer aandacht voor de geschiedenis van het instrument, leer je hoe je je speelwijze nog mooier kan laten klinken voor een publiek (muzikaliteit) en krijg je de kans om samen met leraar of leerlingen in duo, trio of kwartet te spelen.

Ook op het einde van de middelbare graad is er een openbare overgangsproef .

Hogere Graad (3 jaar): H1-H3

Het neusje van de zalm voor de veeleisende musicus! In de hogere graad draait alles rond jou: je krijgt meer lestijd dan tevoren en alles wordt in het werk gesteld om je hoornspel nog beter te maken.

Er wordt ook wel een inspanning van je verwacht: naast de wekelijkse les dien je zelf toch nog minimaal zo'n half uur per dag te spelen.
Regelmatig krijg je literatuur over je instrument mee van de leraar, en ook bepaalde prachtwerken het grote hoornrepertoire, dat je in de middelbare graad wel eens op CD beluisterd hebt kan je eindelijk spelen. Er blijft aandacht voor techniek, de basis van goed spelen, en regelmatig krijg je hier nog uitbreiding over. Je mag ook zelf repertoire aanbrengen dat je leuk vndt om te spelen (op voorwaarde dat het interessant voor je is)
Je leerkracht is vanaf nu je coach die je met raad en daad bijstaat.

In de cursus instrumentaal ensemble die je gelijktijdig volgt wordt je in kleinere groepen geleerd hoe je ook moeilijker muziek kan interpreteren met een groep.

Op het einde van de opleiding krijg je de kans te concerteren. Dit is je laatste proef voor je als "gediplomeerd" hoornist door het leven kan gaan.

Leerlingen die interesse tonen in een professionele carrière als hoornist worden hiervoor tijdens de hogere graad speciaal begeleid. Ze krijgen advies en worden door de leraar voorbereid op het ingangsexamen van een hogeschoolopleiding muziek. Deze leerlingen gaan best ook eens te rade bij andere leraars (hoornisten), bijvoorbeeld tijdens vakantiecursussen en kiezen bij voorkeur nog enkele optiepaketten aan het Conservatorium Brugge, zoals piano 2^de instrument, AMT en muziekgeschiedenis.Zo kunnen ze extra voorbereid en gemotiveerd hun eerste stappen als beroepsmusicus zetten.

Jeroen Billiet, januari 2003